Kripto Sözlük

Erkin Şahinöz

Erkin Şahinöz

Gavin Andresen

Gavin Andresen, Bitcoin’in ilk aşamalarındaki katkılarıyla tanınan Amerikalı bir bilgisayar bilimcisi ve yazılım geliştiricisidir. Andresen, Satoshi Nakamoto’nun 2010’da ortadan kaybolmasının ardından Bitcoin Core’un (Bitcoin ağındaki kullanıcıların iletişimini sağlayan yazılım) baş geliştiricisi rolünü üstlendi. Andresen, 2012’de kurulan Bitcoin Vakfı’nın baş bilim insanı olarak da görev yaptı. Ayrıca, Andresen, Bitcoin’in blok boyutunun artırılması için mücadele etti. 2015 yılında, Andresen ve Mike Hearn, Bitcoin blokzincirini çatalladı ve daha büyük blok boyutuna sahip Bitcoin XT’yi yarattı. Gavin Andresen, Satoshi’nin orijinal vizyonuna en yakın zincir olarak tanımladığı Bitcoin Cash’i de destekleyen isimlerden biri oldu.

Erkin Şahinöz

Erkin Şahinöz

Nick Szabo

Nick Szabo, akıllı sözleşmeler ve dijital para alanındaki araştırmalarıyla tanınan bir bilgisayar bilimcisi, hukuk bilimcisi ve kriptologtur. Kripto para, blokzincir ve akıllı sözleşmeler dünyasındaki efsane isimlerden biri olarak kabul edilir. Szabo, 1998’de Bit Gold adını verdiği merkezi olmayan bir kripto para mekanizması tasarladı. Bit Gold projesi hiçbir zaman hayata geçmedi ama yine de Szabo’nun öne sürdüğü ilkeler Bitcoin’de hayat bulmuş oldu. Nick Szabo aynı zamanda bugün merkeziyetsiz dünyasının temelini oluşturan akıllı sözleşmelerin de fikir babası olarak biliniyor.

Erkin Şahinöz

Erkin Şahinöz

Finansın Demokratikleşmesi

“Finansın demokratikleşmesi” terimi, finans sektöründeki kontrolü seçilmiş birkaç büyük banka/finans kuruluşunun elinden alma ve gücü halka dağıtma sürecini ifade eder.

Erkin Şahinöz

Erkin Şahinöz

Şifre Çözme

Şifre çözme, şifreleme işleminin tersidir. Şifre çözme, şifreleme yoluyla anlaşılamaz hale getirilmiş verileri şifrelenmemiş biçimine dönüştürme işlemidir. Şifre çözme işleminde, anlaşılmaz bir mesaj veya bilgi üçüncü şahıslar tarafından kolayca anlaşılabilecek başka bir forma dönüştürülür. Şifre çözme, manuel veya otomatik olarak yapılabilir.

Erkin Şahinöz

Erkin Şahinöz

Adam Back

1970 doğumlu İngiliz kriptolog Dr. Adam Back, blokzincirin kurucu insanlarından biri olarak biliniyor. Back’in yaptığı en büyük katkı, bugün kripto paralarda kullanılan İş İspatı (Proof of Work/PoW) sisteminin zeminini oluşturan HashCash’i yaratmış olması. 1997 yılında spam e-postaları engellemek için tasarlanan HashCash, zaman içinde blokzincir teknolojisinde kullanılınca bugünkü ününe kavuştu. University of Exeter’de bilgisayar bilimleri alanında doktora yapan Back, hayatı boyunca kriptografi, güvenlik teknolojileri ve kişisel bilgilerin gizliliği konularıyla meşgul oldu. Bitcoin gibi birçok kripto paranın Bizans Generalleri problemini çözme biçimi Adam Bac’in HashCash protokolüne ve bu protokolün temelinde yatan işlem kanıtı sistemine (PoW-İş İspatı) dayanıyor. Adam Back, Bitcoin İzahname’sinde yer alan isimlerden biridir.

Erkin Şahinöz

Erkin Şahinöz

DApp (Merkezi olmayan uygulama)

DApp tek bir bilgisayardan ziyade bir blokzincir veya P2P (kişiden kişiye) ağında çalışan dijital uygulama ve programdır. Merkezi bir otoritenin kapsamı ve kontrolü dışındadır. Uber veya Facebook gibi standart web uygulamaları merkezi bir kuruluş tarafından işletilir. Bu uygulamaların birçok kullanıcısı vardır ve merkezi bir kuruluş tarafından kontrol edilir. Bunlardan farklı olarak, DApp’ler bir P2P veya blokzinciri ağı üzerinde çalışır. P2P ağının bir parçası olan bilgisayarlarda çalışan BitTorent birden çok kullanıcının içerik tükettiği ve ürettiği merkezi olmayan bir uygulamadır. Kripto para birimleri bağlamında, DApp’ler açık kaynaklı, merkezi olmayan bir ortamda bir blokzincir ağı üzerinde çalışır ve herhangi bir otorite tarafından kontrol edilemez. Ethereum Blokzinciri üzerindeki akıllı sözleşmeler blokzincir tabanlı bir DAPP örneğidir.

Erkin Şahinöz

Erkin Şahinöz

Kripto Para Borsası (Dijital Para Borsası)

Kripto para borsası, kullanıcıların kripto paraları alıp satabilecekleri bir platformdur. Bu platformlar kripto paralardan fiat paralara ya da diğer kripto paralara dönme imkanı sunar.

Erkin Şahinöz

Erkin Şahinöz

Soğuk cüzdan

Kripto para cüzdanları “sıcak” ve “soğuk” cüzdanlar olarak ikiye ayrılır. İnternete bağlı ise sıcak cüzdan, değilse soğuk cüzdan denir. Soğuk cüzdan, soğuk depolama teknolojisi kullanan dijital bir cüzdandır. Soğuk cüzdan, tamamen çevrim dışı olan ve kripto para birimlerini depolamak için kullanılan bir cüzdandır. Soğuk depolama olarak da bilinir.

Erkin Şahinöz

Erkin Şahinöz

Bizans hata toleransı

Katılımcılarından biri ya da birkaçında bir aksaklık/hata meydana geldiğinde doğru ya da doğruya yakın sonuçlar verebilen sistemler Bizans Hata Toleransına sahip sistemler denir. Bu özellik Blokzincir gibi dağıtık mimariye sahip olan platformlar için son derece kritiktir. Bizans Hata Toleransı aslında üç temel konuyu içinde barındırmaktadır. Birincisi, merkezi otoritesi olmayan (lidersiz) bir topluluğun üyeleri ortak bir paydada buluşabilmelidir. İkincisi, bu uzlaşı kötü niyetli katılımcılara rağmen sağlanabilmelidir. Üçüncüsü, bu sistem hata toleranslı olmalıdır yani sistemdeki katılımcıların biri ya da birkaçında bir aksaklık/hata meydana geldiğinde sistem doğru ya da doğruya yakın sonuçlar verebilmelidir.

Erkin Şahinöz

Erkin Şahinöz

Bizans Generalleri Problemi

Bizans Generalleri Problemi, bilgisayar biliminden gelen bir kavramdır. Özellikle dağıtık yapılı bilgi işlem sistemlerinde bileşenlerden bir ya da birkaçının arızalanıp arızalanmadığı konusunda yeterli bilgiye sahip olunamadığı durumu ifade eder.